Çözülebilir Balık Ağları İle Denizlerdeki Hayalet Ağ Sorununa Çözüm
Denizleri tehdit eden hayalet ağlara çözüm, Manisa Celal Bayar Üniversitesi öğrencilerinden geldi. Suda çözünebilen ağ projesi, TEKNOFEST’te birincilik kazandı.
Denizlerde çevre felaketine yol açan ve ‘hayalet ağ’ olarak bilinen terk edilmiş balık ağlarının okyanuslarda yarattığı kabusun sona ermesi için üniversite öğrencilerinden yenilikçi bir adım geldi. Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden ‘Pagit Spektrum: DEEPNETS’ ekibi, suda çözünebilen ağ projesiyle TEKNOFEST KKTC 2025 Araştırma Projeleri Yarışması’nda birincilik elde etti.
Geleneksel balıkçılıkta yaygın olarak kullanılan plastik ağlar, ömrünü tamamladığında, kaybolduğunda veya kazalar sonucu denizde kalabiliyor. Bu terk edilmiş ağlar, ‘hayalet ağ’ olarak adlandırılıyor ve deniz ekosistemi için ciddi bir tehdit oluşturuyor. Kendi kendine avcılığa devam eden bu ağlar, balıkların üreme dönemlerinde dahi takılarak ölmelerine neden oluyor.
Deniz Canlıları ve İnsan Sağlığı Üzerindeki Tehditler
Yunuslar, kaplumbağalar, vatozlar ve köpekbalıkları gibi deniz canlılarının yanı sıra deniz kuşları da bu hayalet ağlara takılarak acı içinde hayatını kaybediyor. Yüzlerce yıl boyunca deniz tabanında kalarak mercan resiflerine zarar veren ve suyu kirleten bu ağlar, çözündüğünde ise mikroplastiklere dönüşüyor. Bu mikroplastikler, balıklar aracılığıyla insan vücuduna girerek kanser gibi hastalıklara yol açma riski taşıyor.
Türkiye, son 11 yılda yaklaşık 2,9 milyon metrekarelik alandaki hayalet ağları temizlemek için önemli çaba gösterdi. Ancak bu temizlik çalışmaları hem kaynak hem de zaman açısından büyük kayıplara neden oluyor.
Üniversite Öğrencilerinden Yenilikçi Çözüm: Eriyebilen Ağlar
Bu küresel soruna çözüm arayışı sürerken, Manisa Celal Bayar Üniversitesi’nden bir grup genç, ‘Eriyebilen Ağlar’ projesiyle umut ışığı oldu. Elektrik-Elektronik Mühendisliği, Biyomühendislik ve Bilgisayar Mühendisliği bölümlerinden öğrencilerin yer aldığı ekip, projeleriyle ‘Çevre ve Enerji’ kategorisinde birincilik ödülünü kazandı.
Projenin akademik danışmanlığını Öğretim Görevlisi Mehmet Nuri Öğüt üstlenirken, çalışma TÜBİTAK’ın da desteğini alıyor. Ekip, ağların deniz ortamındaki dayanıklılığı, kontrollü çözünme süresi ve mekanik performansı üzerine optimizasyon çalışmalarına devam ediyor.
Laboratuvar verilerini denizde doğrulama hedefiyle balıkçılık kooperatifleriyle pilot uygulama görüşmeleri planlanıyor. Bu adım, ürünün çevresel etkilerini ve kullanım performansını kapsamlı bir şekilde değerlendirmeyi amaçlıyor.
Çalışmanın temelini, suda çözünebilen biyopolimer tabanlı malzemeler oluşturuyor. Petrol bazlı olmayan bu malzeme, denizde kaybedildiğinde veya terk edildiğinde doğaya zarar vermeden çözünüyor. Aynı zamanda dayanıklılık ve ekonomiklik hedefleniyor.
Patent çalışmaları devam eden projenin, birkaç yıl içinde son kullanıcıyla buluşturulması hedefleniyor. Seri üretim, patent hakları alındıktan sonra firmalar tarafından gerçekleştirilebilecek. Ekip, 2030’lu yıllardan itibaren ‘hayalet ağ sorunundan kurtulmuş bir mavi vatan’ vizyonuyla çalışıyor. Bu proje, Türkiye sularının yanı sıra dünya denizleri için de önemli bir fayda sağlayacak.
Yorum Yap