TCMB Başkanı Karahan: Savaşın Dezenflasyon Sürecine Etkisi Kararlılığı Değiştirmiyor
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, TBMM’de yaptığı sunumda, jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini ancak fiyat istikrarı kararlılığını değiştirmeyeceklerini belirtti.
Merkez Bankası Başkanı Fatih Karahan, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonu’nda yaptığı sunumda, Orta Doğu’da devam eden jeopolitik gelişmelerin dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini açıkladı. Karahan, bu duruma rağmen fiyat istikrarına ulaşma kararlılıklarının değişmediğini vurguladı. Özellikle enerji ve ulaştırma hizmet fiyatlarında savaşın etkilerinin hissedildiğini belirtti.
Şubat sonunda başlayan ABD/İsrail ile İran arasındaki çatışmanın enerji fiyatlarını belirgin şekilde artırdığını ifade eden Karahan, Hürmüz Boğazı’nın kapanma riskinin küresel enerji arzı için tehdit oluşturduğunu dile getirdi. Petrol fiyatlarındaki oynaklık azalsa da tarihsel ortalamanın üzerinde seyrediyor.
Küresel ölçekte manşet enflasyonun enerji fiyatlarına bağlı olarak yükseldiğine dikkat çeken Karahan, gelişmiş ülkelerde beklenen faiz indirimlerinin ertelendiğini aktardı. ABD Merkez Bankası’nın (Fed) politika faizini yıl boyunca değiştirmeyeceği fiyatlanırken, Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yılın ikinci yarısında faiz artırması bekleniyor.
Cari Denge ve Dış Ticaret Görünümü
Sıkı para politikalarının hedeflenen sonucu olarak talep kompozisyonunda dengeli seyrin devam ettiğini belirten Karahan, 2025’te tüketimin büyümeye katkısının 2023’e kıyasla gerilediğini söyledi. Yatırımların katkısının ise sürdüğünü ekledi.
Küresel ticaretteki zorluklara rağmen geçen ay ihracatta artış, ithalatta ise azalış kaydedildi. Yüksek enerji fiyatları nedeniyle enerji ithalatı artsa da altın ve enerji hariç ithalatta düşüş gözlendi. Bu gelişmelerle dış ticaret açığı nisan ayında ilk çeyreğe kıyasla geriledi.
TCMB Başkanı Karahan, cari açığın yılın ilk çeyreğinde dış ticaret ve hizmetler dengesindeki görünüme bağlı olarak arttığını ancak milli gelire oran olarak tarihsel ortalamaların altında kalmayı sürdürdüğünü ifade etti. 2026’da cari açığın milli gelire oranının uzun dönem ortalamasının altında gerçekleşeceğini öngördüklerini aktardı.
Enflasyon Seyri ve Beklentiler
Nisan itibarıyla yıllık tüketici enflasyonunun yüzde 32,4 seviyesinde gerçekleştiğini hatırlatan Karahan, Mayıs 2024’te ulaşılan zirveyle kıyaslandığında enflasyonda belirgin bir düşüş yaşandığını bildirdi. Ancak enflasyonun yüksek seyrini koruduğunu ekledi.
Enflasyonun yakın dönemdeki seyrini değerlendirmek için ana eğilim göstergelerine başvurduklarını kaydeden Karahan, son üç aylık ortalamaların enflasyonun ana eğiliminde bir miktar yükselişe işaret ettiğini belirtti. Yılın ilk dört ayında fiyat artışlarına bakıldığında, çekirdek gruplarda yavaşlama, gıda ve enerjide ise yükseliş gözlendi.
Nisan ayı tüketici enflasyonunda enerji, gıda ve giyim fiyatları öne çıktı. Akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelerin etkisiyle ulaştırma hizmetlerinde fiyat artışları güçlü seyretmeye devam etti. Martta ılımlı seyreden gıda fiyatları nisanda tekrar hızlandı.
Hizmet enflasyonunda 2025’te kira ve eğitim hizmetlerinin yüksek seyrettiğini dile getiren Karahan, bu iki kalemde geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin önemli rol oynadığını ifade etti. Son bir yıllık dönemde her iki kalemde de enflasyonda önemli düşüşler yaşandığını vurguladı.
Kira tarafında, mevsim etkilerinden arındırılmış yakın dönem verilerinin ve yeni kiracı kira endeksinin aşağı yönlü eğilime işaret ettiğini belirten Karahan, eğitimde fiyat ayarlamalarına dair düzenlemelerde değişikliğe gidilmesini önemli bulduklarını aktardı.
Enflasyon beklentilerinin arzu edilen ölçüde gerilemediğini ve halen tahminlerin üzerinde seyrettiğini ifade eden Karahan, yılın ilk aylarında gıda fiyatlarının yüksek seyrettiğini hatırlattı. Orta Doğu’daki gelişmelerin enflasyon görünümü üzerinde belirsizliğe yol açarak beklentilerde bozulmaya neden olduğunu ekledi.
Para Politikası ve Rezerv Gelişmeleri
Şubat sonunda Orta Doğu’da başlayan gerilim kaynaklı artan belirsizliklerin, ham petrol, doğal gaz ve emtia fiyatlarında yüksek oynaklıklara ve artışa neden olduğunu dile getiren Karahan, enflasyon görünümü üzerindeki riskleri sınırlamak amacıyla zamanlı tedbirler aldıklarını anlattı. TL mevduat, kredi büyümesi ve likidite yönetimi odaklı makroihtiyati tedbirlerin sıkı para politikası duruşunu desteklemek üzere uygulanmaya devam ettiğini kaydetti.
Kur Korumalı Mevduat (KKM) hesaplarının açılması ve yenilenmesi uygulamasının 2025’te sonlandırıldığını ve bu hesaplarda çok sınırlı bir bakiye kaldığını belirten Karahan, TL mevduat payını artırmayı hedefleyen düzenlemeleri finansal koşullara göre revize ettiklerini ifade etti. TL mevduatın payının yüzde 59 ile tarihsel ortalamasına yakın seviyede kalmaya devam ettiğini ekledi.
Yaşanan jeopolitik gelişmeler sırasında hane halkında döviz talebinin oluşmadığını ifade eden Karahan, mart ayının son haftasında altın fiyatlarında görülen hızlı gerilemenin altın talebini yükselttiğini aktardı. Ancak takip eden dönemde altın fiyatlarının daha dengeli bir patikaya oturmasıyla bu talebin sona erdiğini, döviz tarafında ise satış eğiliminin devam ettiğini belirtti.
Savaş döneminde artış kaydeden risk ve oynaklık göstergelerinde ateşkes görüşmeleri sonrasında gerileme yaşandığına işaret eden Karahan, 27 Mart’ta 155 milyar dolara gerileyen brüt rezervlerin 24 Nisan’da 171 milyar dolara ulaştığını bildirdi. Swap hariç net rezervlerin ise 17 milyar dolar artışla 36 milyar dolara yükseldiğini ekledi.
Jeopolitik gelişmelerin neden olduğu arz şoklarının dezenflasyon sürecini olumsuz etkilediğini yineleyen Karahan, bu durumun fiyat istikrarına ulaşma yolundaki kararlılıklarını değiştirmeyeceğini güçlü bir şekilde vurguladı. Fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikası duruşunu sürdüreceklerini belirtti.
Yorum Yap